Peynirli poğaça yapmak için tam buğday ununu süt, yoğurt, yağ ve mayayla birleştirip yumuşak bir hamur hazırlayın. Hamuru dinlendirin, peynirli harçla doldurup şekillendirin ve tepside yeniden mayalandırın. Ardından önceden ısıtılmış 180°C fırında yaklaşık 25–30 dakika pişirin. Hamurun sertleşmesini önlemek için sıvıyı kontrollü eklemek ve hafif yapışkan kıvamı fazla unla değiştirmemek hazırlığın en önemli noktalarıdır.
Bu ölçülerle 12 adet, kişi başı iki adet hesabıyla 6 kişilik poğaça hazırlanabilir. Aktif hazırlık yaklaşık 30 dakika, dinlendirme ve mayalanma toplam 70–90 dakika, pişirme ise 25–30 dakika sürer. Böylece toplam süre yaklaşık 2 saat 5 dakika ile 2 saat 30 dakika arasındadır. Aşağıdaki tam buğday unlu peynirli poğaça tarifi, hamurun kıvamını ve kabarmasını gözlemleyerek ilerleyebileceğiniz mayalı bir hazırlığa dayanır.
Diplomalı Çiftçi Zerun Tam Buğday Unu ile Peynirli Poğaça İçin Malzemeler
Un seçerken bu tarifin tamamen tam buğday unu kullanılarak hazırlandığını dikkate alın. Sivas’ta yetiştirilen Zerun buğdayından elde edilen ata tohumu zerun tam buğday unu, hamurun temel malzemesidir. Başlangıç için 400 gram un ve 180 mililitre süt ölçün. Kıvam ayarı için ayıracağınız ilave sütü baştan karışıma dökmeyin; bu miktarı ilk dinlenmenin ardından hamurun durumuna göre kullanın.
Ölçüleri mutfak terazisi ve ölçü kabıyla hazırlamak, bardak büyüklüğünden kaynaklanan farklılıkları azaltır. Yoğurdu ve yumurtayı hazırlığa başlarken buzdolabından çıkarın; sütü sıcak olmayacak kadar ılıtın. Yumurtanın akını hamura, sarısını üzerine ayırın. Peynirin süzülmüş ağırlığını esas alın ve tuzluluk durumuna göre hamurdaki tuzu biraz azaltın. Aşağıdaki malzemeler hamur, iç harç ve üzeri için gereken miktarların tamamını içerir.
| Malzeme | Miktar | Kullanım |
| Zerun tam buğday unu | 400 g | Hamur |
| Ilık süt | 180 ml | Hamurun başlangıç sıvısı |
| İlave ılık süt | Gerektiğinde 20–40 ml | Kontrollü kıvam ayarı |
| Yoğurt | 80 g | Hamur |
| Zeytinyağı | 60 ml | Hamur |
| Yumurta | 1 adet, orta boy | Akı hamura, sarısı üzerine |
| İnstant maya | 7 g | Hamur |
| Toz şeker | 10 g | Hamur |
| Tuz | 5 g | Peynirin tuzuna göre azaltılabilir |
| Süzülmüş beyaz peynir | 200 g | İç harç |
| Maydanoz | 10 g | İç harç |
| Süt | 1 çay kaşığı, 5 ml | Yumurta sarısını inceltmek için |
| Susam veya çörek otu | 1 tatlı kaşığı, isteğe bağlı | Üzeri |
Tam Buğday Unlu Poğaça Hamuru Nasıl Hazırlanır?
İlk olarak Diplomalı Çiftçi’nin Zerun tam buğday ununu geniş bir yoğurma kabına alın. İnstant maya, şeker ve tuzu ekleyip kuru malzemeleri karıştırın. Ortasını açarak 180 mililitre ılık sütü, yoğurdu, zeytinyağını ve yumurta akını ilave edin. Spatula veya elinizle kuru un kalmayıncaya kadar karıştırın. Bu aşamada hamurun yüzeyinin tamamen pürüzsüz olmasını beklemeyin ve elinize yapıştığı için hemen un eklemeyin.
Kabın üzerini kapatıp karışımı 10 dakika bekletin. Ardından aşağıdaki kıvam kontrolünü yaparak gerekiyorsa ayırdığınız sütten ekleyin ve yaklaşık 8–10 dakika yoğurun. Hamuru çekip kendi üzerine katlayarak toparlayın; tezgâha sürekli un serpmekten kaçının. Ele hafifçe yapışan, bastırıldığında kolayca esneyen ve tek parça halinde toparlanabilen bir doku hedefleyin. Hazır olduğunda hamuru yuvarlayıp ilk mayalanma için yeniden kabına yerleştirin.
Tam Buğday Unlu Poğaça Hamurunda Sıvı Dengesi ve Kıvam Nasıl Ayarlanır?
İlk 10 dakikalık beklemeden sonra hamuru parmaklarınızla bastırıp katlayın. Sert hissediliyor, kenarları çatlıyor veya katlanırken zorlanıyorsa ilave sütü 10’ar mililitre ekleyin. Her eklemeden sonra kısa süre yoğurup sıvının hamura karışmasını bekleyin; ayırdığınız 20–40 mililitrenin tamamını kullanmak zorunda değilsiniz. Hafif yapışkanlık normaldir. Hamur yayılacak kadar cıvıksa önce birkaç dakika daha dinlendirin; hâlâ toparlanmıyorsa aynı undan birer silme yemek kaşığı ekleyerek yeniden değerlendirin. Yoğurdun kıvamı ve yumurtanın büyüklüğü de gereken sıvı miktarını etkileyebilir.
Tam Buğday Unlu Poğaça Hamuru Nasıl Dinlendirilir?
Yoğurduğunuz hamurun üzerini kurumayacak şekilde kapatın ve ılık, cereyansız bir yerde yaklaşık 45–60 dakika mayalandırın. Süre sonunda yalnızca saate bakmayın; hamurun belirgin biçimde hacim kazanmış, kabarmış ve hafiflemiş olması gerekir. Mutfak serinse mayalanma daha uzun sürebilir. Kabı sıcak radyatörün üzerine veya çalışan fırına koymayın. İlk bekleme tamamlandığında hamuru sertçe yumruklamak yerine hafifçe bastırarak fazla gazını çıkarın. Şekillendirmeden sonra yapılacak kısa tepsi mayasını da hazırlık süresine dahil edin.
Tam Buğday Unlu Poğaça İçin Peynirli Harç Nasıl Hazırlanır?
Hamur ilk mayalanmasını tamamlarken iç harcı hazırlayın. Süzülmüş 200 gram beyaz peyniri çatalla ezerek küçük parçalara ayırın. Yıkayıp iyice kuruladığınız maydanozu ince kıyın ve peynirle karıştırın. Harcın macun gibi ezilmesi gerekmez; küçük peynir parçaları dolgunun hamurun içinde daha kolay paylaştırılmasını sağlar. Peyniri karıştırmadan önce tadına bakın. Tuzlu bir peynir kullanıyorsanız harca ayrıca tuz eklemeyin.
Peynirin fazla suyu, kapatılan hamurun birleşim yerini ıslatarak pişerken açılmasına yol açabilir. Bu nedenle salamuralı peyniri süzgeçte bekletin ve yüzeyindeki nemi gerekirse kâğıt havluyla alın. Maydanozun üzerinde yıkama suyu kalmamasına da dikkat edin. Hazırladığınız harcı göz kararı 12 eşit bölüme ayırın; her poğaça için yaklaşık 17–18 gram dolgu yeterlidir. Şekillendirme aşamasına geçene kadar peynirli karışımı buzdolabında tutun.
Tam Buğday Unlu Peynirli Poğaçaya Nasıl Şekil Verilir?
Mayalanan hamuru 12 eşit parçaya bölüp her parçayı avucunuzda yuvarlayın. Bezeleri parmak uçlarınızla yaklaşık 9–10 santimetre çapında açın; orta kısmını çok inceltmeyin. Ortasına bir porsiyon peynirli harç yerleştirin ve kenarlarda kapatma payı bırakın. Hamuru yarım ay biçiminde katlayarak kenarlarını parmak uçlarınızla sıkıca birleştirin. Dolgunun birleşim yerine bulaşması hamurun tutunmasını zorlaştırabileceği için peyniri ortada tutmaya özen gösterin.
Şekillendirdiğiniz parçaları pişirme kâğıdı serilmiş tepsiye, aralarında yaklaşık 3–4 santimetre boşluk bırakarak dizin. Üzerlerini hamura yapışmayacak şekilde örtüp 15–20 dakika dinlendirin. Bu sırada fırını ısıtmaya başlayın. Tepside hafifçe kabaran hamurların üzerine bir çay kaşığı sütle karıştırdığınız yumurta sarısını bastırmadan sürün. Dilerseniz susam veya çörek otu serpin. Bezeleri eşit büyüklükte hazırlamak, aynı tepsideki poğaçaların benzer sürede pişmesine yardımcı olur.
Tam Buğday Unlu Peynirli Poğaça Kaç Derecede ve Kaç Dakikada Pişirilir?
Tepsiyi önceden ısıtılmış, alt üst ayardaki 180°C fırının orta rafına yerleştirin ve yaklaşık 25–30 dakika pişirin. Bu süre 12 eşit parçaya bölünmüş hamur için başlangıç aralığıdır; fırının performansı ve poğaçaların kalınlığı süreyi değiştirebilir. İlk 20 dakika kapağı açmayın. Ardından üzerlerinin kızarmasını ve tabanlarının renk almasını kontrol edin. Yumurta sarısı nedeniyle yüzey erken kızarabileceğinden yalnızca üst rengini pişme ölçütü olarak kullanmayın.
Üstleri hızla koyulaşırken tabanları hâlâ soluk görünüyorsa tepsinin üzerine gevşekçe alüminyum folyo yerleştirerek pişirmeyi sürdürün. Fırından çıkardığınız poğaçaları birkaç dakika sonra tel ızgaraya aktarın; böylece altlarında buhar birikmesini azaltabilirsiniz. Servisten önce yaklaşık 10 dakika dinlendirin. Kabuğun daha yumuşak kalmasını isterseniz ilk yoğun buhar çıktıktan sonra üzerlerine temiz bir bez örtebilirsiniz. Sıcakken kapalı bir kaba doldurmayın; içeride biriken nem yüzeylerini ıslatabilir.